Tot nu toe konden onderzoekers alleen schattingen maken van de hoeveelheid water in de Amazone met behulp van een paar sporadische veldstudies en ruwe aannames over het waterstromen. Over watervolumes van uiterwaarden van rivieren is weinig bekend. Toch is deze informatie cruciaal voor voorspellen van overstromingen en droogte dat met de wereldwijde klimaatverandering gepaard zou kunnen gaan. Recente voorbeelden hiervan zijn de overstromingen in Pakistan en de droogte in Rusland die de bosbranden veroorzaakt.
Veel van het beschikbare zoet water op aarde ligt opgeslagen in afgelegen rivieren, meren en moeraslanden, alsook ondergronds. Niemand weet precies hoeveel water er op de planeet is en we zullen moeten begrijpen hoe onze watervoorziening zal veranderen door de klimaatverandering. De eerste stap is vat te krijgen op hoeveel water we eigenlijk hebben.
Doug Alsdorf, hoogleraar aardwetenschappen aan de Ohio State University, en zijn collega's en zijn team hebben als missie om de manieren te vinden om water vanuit de ruimte te meten. “Satelliet waarnemingen zijn de enige betrouwbare optie voor plaatsen zoals de Amazone en in het bijzonder het Congo Basin, waar metingen door personen bijna onmogelijk zijn.”, aldus Alsdorf.
Voor deze studie, verschenen in het wetenschappelijk tijdschrift Remote Sensing of Environment, waren de onderzoekers alleen geïnteresseerd in de hoeveelheid water die in en uit de uiterwaarden stroomde - dat is de hoeveelheid water die op het land stroomt als de Amazone rivier buiten zijn oevers treedt tijdens het regenseizoen. Alsdorf en zijn team gebruikten vier satellieten - drie NASA-satellieten en een van het Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA) – om een eerste directe meting van water in het overstromingsgebied te krijgen. Zij combineerden de gegevens van de Gravity Recovery and Climate Experiment (GRACE), de Global Precipitation Climatology Project (GPCP), de Shuttle Radar Topography Mission (SRTM), en de Japanese Earth Resources Satellite (JERS-1). Daarbij richtten ze zich op het meten van waterpeilveranderingen tijdens de natte en droge seizoenen tussen 2003 en 2006. Samen geven deze satellieten een beeld van hoe het Amazone landschap verandert als de regens uit het hoogland door de vele zijrivieren van de rivier stromen en resulteren in overstromingen van het laagland. Deze berekeningen zijn nog niet eerder gemaakt. De onderzoekers hebben de zwaartekracht gegevens - een maat voor de massa van het overstomingswater - gecombineerd met radar- en optische metingen van het waterpeil en de omvang van de uiterwaarden. Het resultaat van de metingen is 285 kubieke kilometer (285 miljard ton) water dat jaarlijks ligt opgeslagen in de uiterwaarden en uitmondt in de oceaan.
Toekomstige metingen zouden gemakkelijker moeten worden met de Surface Water and Ocean Topography (SWOT)-missie, die als doel heeft om de hoeveelheid water in alle voorraden in de wereld te meten.. De SWOT-missie van NASA staat gepland in 2020.
