Satellieten kunnen worden gebruikt bij het voorspellen van ziekteverspreiding. Bijvoorbeeld kan het risico van uitbraken van het door muizen verspreidde hantavirus bij mensen maanden van tevoren worden voorspeld met behulp van satellietbeelden die veranderingen in vegetatie laten zien. Het hantavirus kan dodelijk zijn voor mensen.Hantavirus
Het Sin Nombre hantavirus wordt door knaagdieren gedragen, met name witvoetmuizen in het westen van de Verenigde Staten. Bij mensen veroorzaakt dit het hantavirus longsyndroom. Deze ziekte werd in 1993 ontdekt, nadat een aantal jonge maar verder gezonde mensen in Utah, Colorado, New Mexico en Arizona stierven als gevolg van een mysterieus ademhalingsziekte. Er zijn slechts 503 gevallen van het hantavirus bij mensen gerapporteerd tussen 1993 en 2009. Maar ongeveer 42 procent van de gevallen had een dodelijke afloop. Mensen krijgen het virus bij het inademen van urine en uitwerpselen van de muizen tijdens activiteiten zoals het vegen van de garage. Van muis tot muis wordt het hantavirus wordt waarschijnlijk overgedragen via beten.
Witvoetmuis
Methode
Door de veranderingen in vegetatie te meten met satellieten kunnen de dichtheden van witvoet muizenpopulaties, de voornaamste dragers van het virus, worden voorspeld en daarmee het risico van besmetting met het hantavirus. De satelliet meet de hoeveelheid vegetatie op het aardoppervlak aan de hand van vegetatie-indices (mathematische technieken om satellietgegevens te vertalen naar mate van vegetatiebedekking). De indices meten groen licht gereflecteerd door chlorofyl in de bladeren en infrarood licht geabsorbeerd door water in de bladeren. Meer groen en minder infrarood betekent meer vegetatie. Meer vegetatie betekent weer meer voedsel voor de muizen: witvoetmuizen eten de zaden van de vegetatie en de plantenetende insecten. Bij overvloedige voedselaanbod vermenigvuldigen ze zich snel. Als de muizenpopulatie toeneemt, neemt ook het aantal besmette muizen toe. Meer geïnfecteerde muizen betekent vervolgens meer kansen voor mensen om ziek te worden. De populatieomvang van muizen geeft dus een indicatie voor het risico van hantavirus uitbraken bij mensen.
De methode zou ook gebruikt kunnen worden om uitbraken van andere door muizen gedragen ziektes te voorspellen, zoals rattebeetziekte, ziekte van Lyme, builenpest, Lassa koorts, salmonella infectie en verscheidene typen hemorragische koorts, en toegepast op andere dieren die op verandering in vegetatie reageren.
Tijdens een onderzoek van de Universiteit van Utah, gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Global Ecology and Biogeography werden satellietbeelden gebruikt van de Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) sensor aanboord van de Terra satelliet. De beste voorspellers van muizenpopulaties bleken twee vegetatie-indices: de Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) en de Enhanced Vegetation Index (EVI). Het doel van het onderzoek is het ontwikkelen van ziekterisico kaarten, die de verspreiding van geïnfecteerde gastheren overleggen met bevolkingsdichtheid.
Dit satellietbeeld, gemaakt van MODIS data, gebruikt het Enhanced Vegetation Index (EVI) om de plantenbedekking te laten zien in juni 2004 in de Four Corners regio van Utah, Colorado, New Mexico en Arizona in de VS. Ook delen van Nevada, Texas, Oklahoma en Kansas zijn zichtbaar. Lichter, feller groen betekent meer groen bedekking. Een toename van groen op satellietbeelden kan een toename van de muizenpopulatie en daarmee het risico van verspreiding van de hantavirus meer dan een jaar later helpen voorspellen. [Bron: Philip Dennison, University of Utah]