Het is de Nederlandse wetenschappers Elisabeth Addink en Steven de Jong gelukt om met hoge resolutie satellietbeelden de burchten van de grote woestijnrat (gerbil) in Kazachstan in kaart te brengen. Een tijdreeks van dergelijke beelden geeft informatie over een mogelijke toename van deze rat, hetgeen een uitbraak van de builenpest kan veroorzaken. Dergelijke sterke correlaties zijn door verschillende wetenschappers in het verleden al aangetoond.
De grote gerbil (Rhombomys Opimus)
De burchten, met afmetingen tot wel 30 meter, werden sinds de jaren ’40 al in kaart gebracht door arbeidsintensieve veldmetingen. Met recente hoge resolutie beelden (QuickBird) is het nu mogelijk om dergelijke burchten automatisch op te sporen. Behalve een verhoogde efficiëntie heeft het ook als voordeel dat gemakkelijk nieuwe burchten kunnen worden opgespoord in verlaten gebieden, zoals de steppevlakten van Centraal-Azië. Bovendien is de methode niet steekproefsgewijs, zoals bij de veldmetingen, maar zorgt het voor een bijna totaalbeeld van het aantal burchten.
Er is gebruik gemaakt van multi-spectrale beelden met een resolutie van 2,4 meter. Met deze beelden waren objecten, zoals de burchten, beter te herkennen dan met de optische beelden met een resolutie van 60 centimeter. Naast de enorme omvang van de burchten (enkele tientallen meters in doorsnee) is de vegetatie rond de burchten ook ernstig aangetast door de knaagdieren, hetgeen de detectie van de burchten aanzienlijk makkelijker maakt.
Het onderzoek is uitgevoerd door de fysische geografen Addink en De Jong (Universiteit van Utrecht) in samenwerking met biologen uit Kazachstan, de V.S. en België.