AIS
Automatic Identification System of afgekort AIS is een systeem gebaseerd op transponder-technologie waarmee de veiligheid van scheepvaart op zeeën en het binnenwater verhoogd wordt. AIS-transponders zenden automatisch op regelmatige tussenpozen via een VHF-zender informatie uit, zoals hun positie, snelheid en op de reis betrekking hebbende scheepsgegevens. De informatie komt van de sensoren van het schip zelf, met name van de ontvanger van het Global Navigation Satellite System (GNSS) voor plaatsbepaling met behulp van satellieten en het gyrokompas. Het systeem is in 2003 voor de zeevaart ingevoerd. MARIN gebruikt AIS-gegevens om het risico voor de scheepvaart op specifieke locaties te bepalen. Cruciale informatie hierbij is de verkeerssituatie en de samenstelling ervan. AIS-gegevens geven een goed overzicht van welk type schepen waar hebben gevaren en welke gebieden zijn vermeden. AIS biedt ook belangrijke informatie over de snelheid en de verspreiding van het verkeer. Dit alles draagt bij aan een goede database van het scheepsverkeer, welke een van de belangrijkste inputfactoren is voor een risicobeoordelingmodel.
Toepassingen
Momenteel gebruikt MARIN AIS-gegevens om de kennis van verkeerssituaties in de havens te verbeteren, bijvoorbeeld welk deel van de beschikbare breedte van het kanaal wordt gebruikt door schepen en de manier waarop het verkeer is verdeeld over die breedte. Resultaten van de analyse kunnen worden gebruikt voor een betere modellering van scheepsverkeer in smalle waterwegen.
Een tweede toepassing van de AIS-gegevens is inzicht te krijgen in het feitelijke gedrag van schepen. Hoe reageren schepen op elkaar en op extreme weersomstandigheden? Wat is "normaal" gedrag, en wat zou de oorzaak kunnen zijn van eventuele afwijkingen? Inzicht in het gedrag kan helpen bij het verbeteren van aannames in risicomanagement en helpt proactief gevaarlijke situaties te voorkomen.
In nauwe samenwerking met Rijkswaterstaat en de Nederlandse Kustwacht is momenteel een studie naar bijna-ongelukken op zee aan de gang. Potentieel kunnen de resultaten gebruikt worden om gevaarlijke situaties in drukke vaarwegen op te sporen. Een ander voorbeeld is een studie waarin de vaarroutes van containerschepen in de Amazonehaven van Rotterdam zijn geanalyseerd om de "normale" vaarroute en -snelheid te bepalen en de afwijkingen tijdens sterke wind en stroming te onderzoeken.
Overzicht van alle AIS-berichten voor grote containerschepen die de Amazonehaven binnenkomen. [MARIN]
Satelliet AIS
AIS-signalen worden tegenwoordig ook met satellieten opgevangen, waardoor de schepen ook op open zee (meer dan 50km buiten de kust) kunnen worden gevolgd. Toepassingen met satelliet AIS zitten veelal nog in een onderzoeks- en ontwikkelingsfase en zijn van meerwaarde in afgelegen gebieden die niet worden gedekt door de grondstations aan de kust.
Daarnaast zijn er steeds meer op satelliet gebaseerde methoden om de zeeën te monitoren en schepen te detecteren.
Zie Marinetraffic.com voor een scheepskaart met actuele informatie over route en posities van grote schepen gevolgd met satelliet AIS.
[Bron: MARIN news magazine]