Het vulkaanstof, afkomstig van de vulkaan in de IJslandse gletsjer Eyjafjallajökull, zorgt voor heel wat overlast voor het vliegverkeer in Europa. Bijna alle luchthavens in Europa zijn ten gevolge van deze aswolk meerdere dagen dichtgegaan en de overlast zou nog lange tijd kunnen aanhouden. De vulkaan werd op dinsdag 13 april weer actief en spuwde grote aswolken uit. De aswolk werd door een noordwestenwind richting Europa gedreven en bereikte op donderdagmiddag 15 april Nederland, waarna het zich verder verspreidde over het Europese vastenland.De vulkaanstof bevindt zich op een relatief lage hoogte van circa 2-5 kilometer, waardoor het waarschijnlijk geen langdurige klimaateffecten met zich mee zal brengen. Dit in tegenstelling tot vulkaanuitbarstingen in tropische gebieden, waarbij door luchtstromingen de vulkaanas tot wel 10-15 km (stratosfeer) kan reiken. Dergelijke aswolken kunnen het mondiale klimaat enkele jaren verstoren.
In Nederland houden het KNMI en het RIVM de beweging van de aswolk en het mogelijke ontstaan van nieuwe aswolken goed in de gaten. Dit doen zij door een combinatie van nieuwe satellietbeelden, bestaande modellen em lidar-metingen vanaf de grond.
In IJsland is een dikke laag as neergekomen als gevolg van de vulkaanuitbarsting [AP].
Ook al is de aswolk al goed zichtbaar in optische beelden (zie helemaal onder), de 'normale' waterdamp-wolken verstoren dit beeld. Satellieten, zoals het Nederlandse instrument OMI op de AURA-satelliet en het toekomstige TROPOMI-instrument, zijn in staat om ook in andere bandbreedtes de gevolgen van de vulkaanuitbarsting in beeld te brengen. Zo kan er bijvoorbeeld gekeken worden naar de SO2-waarden (zwaveldioxide) of de hoeveelheid aërosolen in de atmosfeer. Hiermee kan de beweging van de aswolk in de atmosfeer nauwkeurig in kaart gebracht worden. Meer informatie kan men vinden onder 'Vulkaanuitbarstingen'.
Zwaveldioxide-concentraties na de vulkaanuitbarsting op IJsland, gemeten door het Nederlandse OMI-instrument (15 april, 12:00u).
Aërosol-concentraties, gemeten met het Nederlandse OMI-instrument (15 april, 12:00u).
Het OMI-instrument is, in opdracht van het NSO, gebouwd door Dutch Space en TNO Industrie & Techniek in samenwerking met de Finse industrie. Het OMI-project wordt gefinancierd door de ministeries van EZ, V&W, OC&W en de Finse overheid. NASA betaalde de lancering en verzorgt de ontvangst, verwerking en opslag van de data. Het KNMI heeft de wetenschappelijke leiding van het OMI-project.
Meer informatie over de aswolk is te vinden bij de volgende links:
- Website van ESA : animatie van de aswolk [OMI-metingen van SO2]
- Website van GMES-dienst MACC : voorspelling aswolken
- Website van het KNMI : achtergrondinformatie
- Website van EUMETSAT : video van satellietbeelden
Optische beelden van de vorming van aswolken uit de Eyjafjallajökull-vulkaan op maandag 19 april. De beelden zijn afkomstig van het MERIS-instrument op ENVISAT [ESA].