ERS-2 werd in 1995 gelanceerd, vier jaar na de eerste ERS satelliet. Deze twee missies waren de meest geavanceerde van hun tijd met aan boord verfijnde instrumenten om de atmosfeer, het land, de oceanen en het poolijs te besturderen. Samen hebben ze een 20-jaar lange en continue datastroom geleverd. Deze gegevens vormen een lange termijn archief waardoor veranderingen in de tijd nauwkeurig gemonitoord kunnen worden.
Ozon
ERS-2 had als eerste Europese satelliet een ozonsensor GOME aan boord en heeft ondermeer inzicht geleverd in de afbraak van de ozonlaag in de stratosfeer boven Antarctica. De zestien jaar lange ozon datareeks van GOME (Global Ozone Monitoring Experiment) is de langste ozonmeetreeks vanuit de ruimte. En z’n succes heeft geleid tot een serie van andere satellietsensoren zoals SCIAMACHY, OMI en GOME-2 die nu nog steeds meten. Op het KNMI is met GOME-data veel onderzoek gedaan naar de ozonlaag, luchtvervuiling, wolken en aerosolen. De data blijven beschikbaar via ESA en TEMIS.
Gat in de ozonlaag boven Antarctica tussen 1995 en 2000, gebaseerd op metingen met het GOME instrument aan boord van de ERS-2 satelliet. [ESA/DLR]
Wind
Ook had de Europese satelliet scatterometers voor windgegevens. De lange serie van windgegevens van de ERS scatterometers heeft in 2006 zijn vervolg gekregen met de EUMETSAT Advanced Scatterometer (ASCAT) op de eerste satelliet van het EUMETSAT Polar System (EPS). Deze is gebaseerd op de succesvolle ERS-variant waarmee het KNMI inmiddels de meest nauwkeurige satellietwindgegevens van het oceaanoppervlak ooit kan leveren.
Nederlandse bijdrage aan GOME en ERS scatterometers
Aan de ontwikkeling en datawerking van de satellietinstrumenten GOME en de ERS scatterometers heeft het KNMI belangrijke bijdragen geleverd. Het KNMI heeft namens ESA en EUMETSAT de gegevens van deze instrumenten op de ERS-2 satelliet verwerkt en verspreid aan honderden wetenschappelijke en operationele gebruikers. Het bedrijf Mecon heeft de mechanische assemblage van het GOME instrument uitgevoerd. SRON heeft met wetenschappelijke projecten het GOME instrument gecalibreerd, de prestaties ervan gecontroleerd en gemonitoord, en de wetenschappelijke interpretatie van de metingen uitgevoerd.
Bodembeweging
Naast atmosferische instrumenten heeft ERS-2 nog andere instrumenten aan boord. De ERS satellieten hadden als eerste civiele ruimtemissies radar aan boord, waardoor een nieuwe kijk op de aarde ontstond. Met name door gebruik te maken van het proces synthetic aperture radar interferometrie werd het mogelijk om bodembewegingen in kaart te brengen, bijvoorbeeld tijdens aardbevingen zoals die onlangs in Japan. Een vergelijkbare techniek wordt ook gebruikt om digitale hoogtekaarten te maken. ERS-2 werd voor een van z’n laatste acties in een baan gebracht die het mogelijk maakte om elke drie dagen radarbeelden op te nemen van enkele snel veranderende gebieden op aarde.
‘Ademen’ van de Etna vulkaan. Gegevens van de ERS Synthetic Aperture Radar (SAR) verkregen tussen 1992 en 2001 zijn gebruikt om deze animatie van de Etna in Sicilië, Italië te maken. Het is opgebouwd uit meer dan 100 interferogrammen, die gemaakt worden door het analyseren van het faseverschil tussen twee opeenvolgende radarbeelden. [ESA/ JPL–P. Lundgren]
Zeetemperatuur en zeespiegel
The ATSR-2 radiometer heeft nauwkeurige kaarten geleverd van de temperatuur van het zeeoppervlak wereldwijd, die leidden tot nieuwe waarnemingen van El Niňo in 1997. En de radar altimeter gaf nieuwe informatie over de zeespiegelstijging.
Temperatuur van het zeeoppervlak opgenomen door ERS
Met pensioen
Na een levensweg van 3,8 miljard afgelegde kilometer is de kans te groot geworden dat ERS-2 stroom verliest en onbestuurbaar dreigt te worden. Met een serie motorontbrandingen wordt de kunstmaan geleidelijk uit zijn baan om de aarde gehaald. Binnen 25 jaar zal de satelliet opbranden in de atmosfeer.
[Bron: KNMI, ESA]