Hoge algenconcentraties kunnen voor veel problemen zorgen in de Nederlandse kust- en binnenwateren. Deze zeer kleine waterplanten komen voornamelijk voor in water zonder sterke stroming en dan vooral in warme zomers. De algenlaag kan ontstaan doordat het water in de meren zeer rijk aan meststoffen (stikstof en fosfaat) is die afkomstig zijn uit de intensieve bemesting van het land. Ze zijn erg nuttig omdat ze zuurstof produceren en als voedselbron dienen voor plankton en hiermee onderaan de voedselketen voor het mariene leven staan. Een schadelijke algensoort is echter de blauwalg (cyanobacterie). Deze alg zorgt ervoor dat het water in een troebele stinkende massa verandert. Hierdoor komt er minder licht in het water, waardoor waterplanten en andere algensoorten verdwijnen. Het zuurstofgehalte daalt, hetgeen funest is voor de mariene flora en fauna (bijv. mosselen). Daarnaast produceert blauwalg de voor de mens zeer giftige microcystines.
Rijkswaterstaat is in Nederland belast met de kwaliteit van het zwemwater. Deltares, IVM en Water Insight onderzoeken samen de algenconcentraties en dan met name de blauwalg. Het is mogelijk om satellietdata (MERIS) te gebruiken om algenconcentraties per soort te kwantificeren in grote oppervlaktewateren, zoals de Noordzee en het IJsselmeer. Met de MERIS-metingen (aan boord van de ENVISAT-satelliet) worden zowel de zwevende deeltjes (suspende matter), alswel meer specifiek de chlorofyl-concentraties gemeten. Chlorofyl is het bladgroen, aanwezig in o.a. algen. Deze gegevens, in combinatie met in situ metingen (watermonsters), weervoorspellingen en modellen voor de stromingen, maken het mogelijk om binnen enkele uren algenconcentraties in kaart te brengen, alsmede korte-termijnvoorspellingen.
Chlorophyll-a (mg/m3) op 29 juni 2009 (10:03u), gebasseerd op MERIS-metingen.
De website Water Quality Map laat binnen 24 uur dagelijkse beelden zien van chlorophyll-a concentraties. Ook laat het (laboratorium-)modellen zien van Deltares (chlorofyl en saliniteit), hetgeen gebruikt kan worden bij bewolking. De site is onderdeel van de GMES-dienst MarCoast.
Meer informatie is te vinden op de site van Rijkswaterstaat en de MarCoast website van Water Insight.
Zie ook 'Plankton in de Barentzzee'.